مؤسسه مطبوعاتی روزنامه‌نگاری بین‌المللی معاصر علوم خبری 2382-9788 14 4 2025 12 22 Media Apology as a Means of Compensating Non-Pecuniary Damage in Iranian Law عذرخواهی در رسانه ها به عنوان روش جبران خسارت معنوی در حقوق ایران 22 39 244259 10.22034/lrsi.2026.503986.1317 FA ربیع الله قربانی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: ghorbani.rabi@gmail.com ابراهیم موسوی نویسنده مسئول، استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: se.ebrahim.moosavi65@gmail.com جمشید میرزایی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: mirzaei1348@yahoo.com فیروز احمدی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: firoz.ahmady@gmail.com Journal Article 2025 02 01 Objective: This article examines media apology as a non-pecuniary remedy for moral and reputational harm within the framework of Iranian law. It contends that apology functions not merely as an ethical gesture but as a legal mechanism capable of restoring reputation, correcting public perception, and mitigating the continuing effects of media-inflicted harm. Methods: The research employs an analytical-doctrinal method, supplemented by a functional comparative approach. Iranian statutory provisions, selected judicial decisions, and legal scholarship pertaining to civil liability, defamation, digital media, and compelled apologies are assessed using the criteria of proportionality, effectiveness, visibility, and restorative value. Results: The findings indicate that Article 10 of the Civil Liability Act, together with Note 1 to Article 14 of the Criminal Procedure Code, furnishes a general legal basis for apology and the publication of judicial decisions. Nevertheless, these provisions fail to specify the form, target audience, duration, digital visibility, or enforcement mechanisms of media apologies. The Computer Crimes Act and the Act on Publication and Free Access to Information also offer useful yet incomplete capacities for reputation restoration. Conclusions: A legally effective media apology must be proportionate to the medium that caused the harm, directed at the same audience, sufficiently visible, and accompanied, where necessary, by the correction or removal of harmful content. The article proposes a structured model for digital media apology and advocates for legislative clarification, distinguishing apology, correction, right of reply, and publication of judgment as distinct non-pecuniary remedies. هدف: هدف این مقاله تحلیل عذرخواهی رسانه‌ای به عنوان یکی از شیوه‌های غیرمالی جبران خسارت معنوی در حقوق ایران است. مقاله نشان می‌دهد که عذرخواهی، صرفاً کنشی اخلاقی یا تشریفاتی نیست، بلکه می‌تواند در موارد لطمه به حیثیت، شهرت و اعتبار اجتماعی، کارکردی ترمیمی، اصلاحی و پیشگیرانه داشته باشد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی و با رویکرد اسنادی انجام شده است. در این روش، مواد قانونی، رویه‌های قضایی منتشرشده، منابع فقهی و حقوقی و ادبیات تطبیقی درباره عذرخواهی اجباری، اعاده حیثیت و جبران غیرمالی خسارت معنوی بررسی شده‌اند. معیارهای تحلیل شامل تناسب رسانه، قابلیت مشاهده، دسترسی مخاطبان پیشین، صداقت یا کارکرد ترمیمی عذرخواهی و ضمانت اجرای امتناع از آن است. یافته‌ها: یافته‌ها بیانگر آن است که ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی و تبصره ۱ ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری، ظرفیت کلی الزام به عذرخواهی و درج حکم در رسانه را دارند؛ با این حال، این مقررات درباره شکل، متن، مدت انتشار، بستر دیجیتال و ضمانت اجرای عذرخواهی سکوت کرده‌اند. قانون جرائم رایانه‌ای و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات نیز امکان اعاده حیثیت، تکذیب و توضیح را شناسایی کرده‌اند، اما میان تکذیب، حق پاسخ، انتشار حکم و عذرخواهی تفکیک نظام‌مند برقرار نکرده‌اند. نتیجه‌گیری: عذرخواهی رسانه‌ای زمانی مؤثر است که با رسانه ایجادکننده زیان، دامنه مخاطبان، شدت لطمه و آثار باقی‌مانده در فضای دیجیتال متناسب باشد. بنابراین، لازم است در قانون مسئولیت مدنی یا آیین دادرسی کیفری، الگوی مشخصی برای عذرخواهی رسانه‌ای، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی و پایگاه‌های خبری، پیش‌بینی شود.

https://www.mjourcom.ir/article_244259_98d0bbb394d929d306813bac683ac517.pdf