News Science Quarterly (NS)

News Science Quarterly (NS)

Typology of elitism of the Iranian press at the end of the Qajar dynasty

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor, National Library and Archives of Islamic Republic of Iran
Abstract
نخبه‌گرایی یکی از رویکردهایی است که در بطن خود طرفدار استبداد و مخالف شیوه‌های حکومتی نظارت‌محور و مردمی نظیر مشروطه است. فرض اصلی این مقال بر این اصل استوار است که به‌نظر می‌رسد در اواخر دوره قاجار و شروع زمزمه‌ها و حرکات سیاسی به‌منظور تغییر سلطنت و روی‌کار آمدن رضاشاه، از پیش از کودتای سال 1299 تا آغاز سلطنت وی، برخی مطبوعات رویکردی نخبه‌گرایانه در پیش گرفتند و طرفدار یک مصلح مقتدر شدند. بر این اساس، مقاله دارای یک سوأل اصلی است: ریشه‌های رویکرد نخبه‌گرای مطبوعات ایران که منتج به حمایت از کودتای 1299 و در نهایت برقراری حکومت رضاشاه شد چه بود؟ نتایج بررسی‌ها نشان داد که آشفتگی‌ها و بحران‌های سیاسی و اجتماعی نظیر امضاء قرارداد 1919، مشکلات اجتماعی و اقتصادی و تغییر در ماهیت روزنامه‌نگاری و ارتباطات از جمله دلایل اصلی رویکرد نخبه‌گرای مطبوعات در سال‌های منتهی به کودتا هست و روزنامه‌نگارانی که به آمدن یک مصلح مقتدر و یا دیکتاتوری منور گرایش یافتند. نوشتار پیش‌روی با رویکردی توصیفی- تحلیلی و روش کتابخانه‌ای- اسنادی در صدد است تا نقش نگاه نخبه‌گرای مطبوعات را بر روی کار آمدن رضاشاه بر اساس دیدگاه نظریه‌پردازان نخبه‌گرایی سیاسی مورد سنجش و تبیین قرار دهد.
Keywords